Lipopeptiden in biocontrole: bezoek van middelbare scholieren aan BioEcoAgro (Trans-Training)

Lipopeptiden zijn metabolieten die door bepaalde bodembacteriën worden geproduceerd. Ze vormen moleculen van belang voor biocontrole en zijn een centrale onderzoekslijn binnen het BioEcoAgro-laboratorium. Ze worden bestudeerd vanwege hun potentieel om bij te dragen aan een duurzamere gewasbescherming door alternatieve oplossingen te bieden voor bepaalde toepassingen van synthetische pesticiden.

Op 13 februari hadden wij, in het kader van het Trans-Training-project (Biocontrol 4.0-portfolio) van het programma Interreg Frankrijk–Wallonië–Vlaanderen, het genoegen om middelbare scholieren te verwelkomen in het BioEcoAgro-laboratorium aan Polytech Lille. Dit bezoek maakt deel uit van de begeleiding van een duurzame moestuin binnen hun school, uitgevoerd in partnerschap tussen de Universiteit Lille (missie Sciences Avec et Pour la Société) en het Rectoraat van Lille.

Tijdens het bezoek konden de leerlingen hun eigen activiteiten (bodemanalyses, praktische labsessies op school, observaties) plaatsen binnen een bredere wetenschappelijke context. In bodems dragen bacteriën bij aan de vruchtbaarheid, de recyclage van organisch materiaal en de beschikbaarheid van essentiële nutriënten. Sommige bacteriën kunnen bovendien de vestiging van schadelijke micro-organismen helpen beperken, onder meer via de productie van secundaire metabolieten. Onder deze metabolieten vormen lipopeptiden een familie die bijzonder intensief wordt bestudeerd vanwege hun biosurfactante en antimicrobiële eigenschappen, die relevant zijn voor biocontrole.

Op het programma: drie platformen van het laboratorium

Platform voor moleculaire microbiologie: ontdekking van de ruimtes en apparatuur die nodig zijn om micro-organismen onder geschikte omstandigheden te manipuleren. Observatie van bacteriële en schimmelculturen, voorbeelden van resultaten van antifungale testen en een introductie tot twee sleuteltechnieken in de moleculaire biologie: PCR en agarosegelelektroforese.

Fermentatieplatform: presentatie van de opschaling (van millilitervolumes naar grotere volumes) om grotere hoeveelheden moleculen van belang te produceren, waaronder lipopeptiden. De leerlingen ontdekten de rol van een fermentor en de belangrijkste gecontroleerde parameters (temperatuur, roering, zuurstof, pH).

Analytisch platform (HPLC): introductie tot hogeprestatie-vloeistofchromatografie (HPLC) en het belang van analytische methoden voor de identificatie, kwantificatie en zuivering van metabolieten van belang.

Een Interreg-kit voor de leerlingen

Aan het einde van het bezoek ontvingen de leerlingen een Interreg-kit (een document met de presentatie van het onderzoeksproject van het BioEcoAgro-laboratorium, tote bags, een groentezak, notebooks en Interreg Biocontrol 4.0-flyers), om hun betrokkenheid te waarderen en een concrete band met het project te behouden.